ÁP LỰC ĐỒNG TRANG LỨA - PEER PRESSURE

            Dạo gần đây tâm trạng của mình khá tệ. Mình hay suy nghĩ về lỗi lầm của bản thân trong quá khứ. Mình chịu áp lực từ việc học, mình áp lực điểm số; áp lực bởi các định hướng khác trong tương lai, mình tiêu cực vì đã ở nhà quá lâu. Mình thèm đi dạo buổi tối ở Sài Gòn, thèm được đến trường, thèm được làm cô giáo trong tiết dạy gia sư,.. Tuy nhiên, điều mình cảm thấy bứt rứt, tự trách và dằn vặt bản thân nhất là khi nhìn vào sự thành công của bạn bè xung quanh. 

Mình hay tự trách bản thân vô dụng, xui xẻo và đổ lỗi cho hoàn cảnh xuất phát điểm thấp của mình. Mình thử tìm đọc những thông tin liên quan thì hội chứng này được gọi là áp lực đồng trang lứa - Peer Pressure. 

Bất ngờ hơn, thông tin mình tìm được còn cho thấy có rất nhiều bạn trẻ cùng độ tuổi như mình, thậm chí là các anh chị đã đi làm cũng từng ít nhất 1 lần mắc phải Peer Pressure.  

“Chúng ta mang cái chưa hoàn hảo theo quan điểm cá nhân mình để so sánh với sự hào nhoáng ta nhìn thấy từ người khác.”

       Trong bài viết này, mình sẽ phân tích và lấy ví dụ của chính bản thân mình - một người đang đối mặt với Peer Pressure. Mình biết, cũng có nhiều bạn đã và đang gặp phải tình huống như mình. Mặc dù, chúng ta có cuộc sống không giống nhau nhưng vấn đề chúng ta gặp phải có sẽ thể tương tự nhau.

Peer Pressure được hiểu đơn giản là những áp lực vô hình bạn tự cảm nhận khi nhìn vào thành công của bạn bè cùng trang lứa. Sự so sánh này bắt đầu từ khi chúng mình còn trên ghế nhà trường rồi dần lớn lên thành môi trường công sở, từ chính trong gia đình “con nhà người ta” cho đến ngoài xã hội “con ông A làm chức này, chức kia”. Từ cuộc sống thực đến mạng xã hội (MXH), luôn có những ai đó để ta nhìn vào và so sánh.

So sánh thành công của bản thân với người khác.

So sánh hay so sánh đồng trang lứa chẳng còn xa lạ gì nữa khi chúng ta còn là học sinh, sinh viên. Riêng bản thân mình, mình luôn so sánh bản thân với người khác từ khi mình còn bé. Lúc đó, mình hay so sánh với bạn cùng lớp về những món đồ mà các bạn được ba mẹ mua cho. Mình thấy ganh tị và ao ước mình cũng được sở hữu chúng. Nặng nề nhất về sự so sánh chắc là khi mình học cấp 3 cho đến tận bây giờ.

Thông thường, tâm lý của chúng ta sẽ có 2 trường hợp khi nhìn nhận về sợ thành công của người khác.

 Một – ngưỡng mộ. Mình có một người đứa bạn chơi thân trong nhóm. Bạn học rất giỏi, thường xuyên nhận học bổng trong những năm học Đại học. Mình ngưỡng mộ bạn ấy vì thành tích cao trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT Quốc gia và đến những năm học Đại học.

Hai – đỗ lỗi. Trái với thái độ ngưỡng mộ, cảm xúc tội lỗi vì thất bại nhiều lần, đem thành tích của bạn ra so sánh với mình hiện tại. Mình tự dày vò bản thân mỗi khi không đạt “KPI học tập” mà mình đề ra. Mình tự trách do mình học chậm lại mau quên. Mình chỉ nhìn thấy những lúc bạn nói đùa rằng bạn học ít lắm, chủ yếu do may mắn. Mình cho rằng mình đen đủi, vận xui cứ đeo bám,..

Suy cho cùng chúng ta không sai khi so sánh bản thân với người khác, so sánh cuộc đời của mình với thành công của người khác. Nhưng bạn có tự hỏi, họ đã trải qua những gì để đạt được thành công hay chưa?

Rất mừng vì hai tâm lý như mình phân tích, thông thường mình hay rơi vào cái số 1 là ngưỡng mộ. Mình dừng lại ở bước ngưỡng mộ rồi tiếp tục cuộc hành trình cố gắng của mình. Khi mình mệt mỏi, mình cũng có thể vì thế mà cố gắng không từ bỏ. Thật may vì mình đã không để tâm “sân” và tâm “si” hiện diện quá nhiều.

“Lửa thử vàng. Gian nan thử sức”

Không thể phủ nhận một số ít người sinh ra ở vạch đích. Mình không có vạch đích thì mình tự vẽ nó được mà! Có thể bạn chưa hài lòng về bản thân nhưng hãy hài lòng và biết ơn vì mình được sinh ra một cách khỏe mạnh, được sống ở một đất nước hòa bình.

Khao hát được công nhận.

Một vài bài báo mình tìm hiểu gần đây, có đề cập đến tháp nhu cầu của Maslow[1]. Theo đó, thế hệ chúng ta ngày nay đã đạt được 3 nhu cầu cơ bản nhất chính là:

1.      Physiological: Nhu cầu sinh lý (ăn, mặc, ngủ,…)

2.      Safety: Nhu cầu được an toàn (bao gồm an toàn về thể chất, sức khoẻ, an ninh gia đình, an ninh tài chính hoặc việc làm và an toàn trong gia đình).

3.      Love/Belonging: Nhu cầu xã hội (có một gia đình hạnh phúc, những người bạn bè gần gũi, thân thiết. Con người cần yêu và được yêu, nếu không họ có thể trở nên cô đơn, lo lắng và thậm chí trầm cảm).

Ở đây, mình sẽ tập trung đến Esteem (nhu cầu được kính trọng) và Self- actualization (Nhu cầu được thể hiện bản thân) - hai nhu cầu còn lại trong tháp. Con người càng hiện đại thì hai nhu cầu này càng được nâng cao hơn theo sự phát triển của xã hội.

 Như mình đã nói ở trên, bạn hay mình, chắc hẳn đã được đáp ứng cả ba nhu cầu cơ bản. Vậy vì sao chúng ta lại mắc phải Peer Pressure?

Về cá nhân mình, mình không phủ nhận việc mình viết và lập blog là để thỏa mãn đam mê viết lách. Ngoài ra, mình còn mong muốn được thể hiện bản thân và được công nhận bởi những người thân, bạn bè hay những người từng hoài nghi về khả năng của mình. Sự công nhận đôi khi còn to lớn hơn cả sở thích cá nhân. Hàng ngày, khi mình nhìn vào những bạn đồng trang lứa có thành tích cao, có tầm ảnh hưởng lớn đến công chúng, không ít lần mình khao khát được chứng tỏ bản thân, mình cũng muốn được “ngưỡng mộ” trong lòng ai đó.

Theo mình nghĩ, điều này có mặt xấu và cũng có mặt tốt. Mặt xấu của điều này là nếu chúng ta kỳ vọng quá nhiều hay việc ta đặt lợi ích có được lên trên, đôi khi chúng ta sẽ quên mất bản thân mình và chỉ cố gắng làm những việc để nhận lời khen từ người khác. Nghĩ tích cực hơn, mặt tốt của việc khao khát được công nhận và coi trọng sẽ mang đến cảm hứng và động lực cho chúng ta. Một nguồn sức mạnh từ những người dõi theo ta, chúng ta phải thật tốt lên mỗi ngày.

Sự bùng nổ của mạng xã hội.

Mạng xã hội cũng như “sợi dây” kết nối mọi người, cho dù chúng ta đi đến đâu, chỉ cần cập nhật trạng thái, một bức ảnh, thông qua mạng xã hội thì ai nấy cũng có thể nhìn thấy. Mình sẽ không phân tích sâu về mặt tốt và xấu khi dùng MXH. Mình đang nói đến việc chúng ta chỉ nhìn vào trên mỗi dòng news feed, trên một chiếc story mà dễ dàng đánh giá sự việc. Đánh giá thành công của người khác, đánh giá cả quá trình nổ lực của họ chỉ bằng hai từ “may mắn” như bản thân mình "đã từng" thì thật là độc hại.

“Từ trước khi có mạng xã hội, ta vốn đã luôn tự so sánh mình với những người khác. Và mạng xã hội khi xuất hiện đã đưa những hình ảnh đó dễ dàng lọt vào mắt ta hơn, nhìn đâu đâu cũng thấy người đẹp hơn, giỏi hơn hay giàu hơn. Từ đó ta không tránh được việc tự so sánh với người khác. “ – Tác giả: BETTER MEN

Giải pháp nào cho “Peer Pressure”?

§  Khám phá bản thân

Mình hay dành thời gian viết ra giấy những gì mình thấy không hài lòng, mình cũng viết những kỳ vọng mình mong muốn đạt được. Mình viết ra, mình nhìn lại và mình thực hiện. Mình quan niệm, mình có thể làm được nhiều thứ hơn mình nghĩ. Bạn cũng nên khám phá và trải nghiệm nhiều hơn. Miễn là việc đó không vi phạm pháp luật, không trái với đạo đức xã hội, không ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng thì bạn hay mình hay chúng ta đều có thể thử. Không có thời gian nào là quá muộn cho việc khám phá bản thân ngay cả khi bạn 50 hay thậm chí 90 tuổi.

§  Hãy là chính mình

Mình luôn tự nhủ bản thân và viết rất nhiều bài viết về việc chúng ta hãy là chính mình. Mỗi người có một thế mạnh riêng, có cuộc sống vả cả những áp lực riêng. Người khác cũng vậy! Ngừng so sánh bản thân và đối diện với chính mình mới là điều bạn cần cho hiện tại. Cuộc đời này ngắn làm, thời gian có chờ ai bao giờ. Khi bạn mãi miết nhìn theo một hình mẫu và so sánh bản thân với người khác thì bạn bè của bạn, đối thủ của bạn đã phấn đấu và bỏ xa bạn rồi. Nên nhớ, mình cố gắng là vì bản thân mình trước tiên.

§  Đừng để ai định nghĩa cuộc đời bạn

Mẹ mình hay bảo mình là một đứa cứng đầu, bất trị. Mình thấy đúng nhưng chưa đủ. Từ khi còn nhỏ mình cảm thấy bản thân khác những đứa con nít cùng tuổi, mình vâng lời ba mẹ nhưng mình sẽ chỉ nghe những việc mà mình cho rằng nên như thế. Khi mình lớn hơn một chút, mỗi khi có việc gì mà hai mẹ con mình bất đồng. Mình thường đặt câu hỏi tại sao và phân tích cho mẹ mình rằng điều đó nên hay không?

Dĩ nhiên, mình vẫn rất tôn trọng mẹ, tôn trọng gia đình mình. Tuy vậy, mình có chính kiến riêng, việc mình cho rằng điều này không phù hợp, người khác bắt ép mình thì mình sẽ không bao giờ làm. Mình cho rằng bản thân mình đủ khôn ngoan và nhận được được việc nào đúng, việc nào sai và không ai có quyền bắt mình thay đổi theo ý họ. Mình nhận ra, bản thân mắc Peer Pressure là do mình bị ám ảnh bởi sự hoàn hảo về sự kỳ vọng quá nhiều với bản thân. Việc mình ép buộc bản thân tốt hơn là có, nhưng chỉ có bản thân mình làm được điều đó với chính mình.

         Tựu trung lại, mình chỉ có hai từ để nhắc nhở bạn và cả bản thân mình: “BE YOURSELF”. Đừng để “Peer Pressure” ảnh hưởng tiêu cực đến chúng ta. Đừng buồn vì chúng ta làm chưa tốt. Hãy vui lên vì chúng ta đã cố gắng hết sức rồi!

 

Loves,

NGOC ANH NGUYEN.

 

 

 

 

 

 

---

[1] Peer Pressure và cách vượt qua áp lực trước thành công của bạn bè, BETTER MEN (10/07/2021,Phong cách sống), https://menback.com/phong-cach-song/peer-pressure-va-cach-vuot-qua-ap-luc-truoc-thanh-cong-cua-ban-be.html, truy cập ngày 30/08/2021.